Thursday, July 23, 2026

Mapam Chakouba

LUHONGBA TARUKNI CHAKOUBA

        LUHONGBA MATUNG 6 Suba
Numit ta Loiyumba , Loiyumbi ( bor, Keina ) anibu chakhangba gi thouram bu MANGANI CHAKOUBA 
hainei masi .

      MANGANI CHAKOUBA nate TARUKNI CHAKOUBA haibani.

      LUHONGBA gi 5 ni Suba Numit tana PHIRUK NUNGSANG Kairaga 
6 ni Suba Numit ta CHAKOUBA gi thouram asi pangthok e.

     Asengbagidi CHAK ase BOR ( LOIYUMBA ) aduna Kouba  CHAKLEN amni.
         LUHONGBA Numit ta Bor na NUPI MAYUM gi IMOINU AHONGBI IMA gi Tamjarakpa CHENGLUK NUNGSANG gi cheng aduna CHAK koujabani.

   LUHONGBA Numit ta Keina gi Mapa na Bor gi masadaKhut oina thamlaga Amai piba na sonduna Mapa na Bor gi makhutta cheng lei yaoba Eshing heiduna macha Nupi adubu Kharai thakta leihapna leirong laida katpagum naphamda pirage haibada Bor na yajare hairabada LUHONGBA gi Lai gi thouram houduna Keina bu Bor da Katkhibani.

     Maram asi leibana Bor na CHAKOUBA Numit ta Keina gi Mapa da khurumduna lankhiba khibik ngakpiyu haina khurumbani.awai akhum toubani.

     Bor na Ahal Laman singda chak ki matang yourakpada chak taktuna CHAK phangbinaba haina khurumlibani. Aduna 6 ni CHAKOUBA asi BOR LOIYUMBA aduna katchaba CHAKLEN ni.

      CHAK chaba loiraga NUPI MAYUM gi mama aduna Macha Nupi aduda akhannaba PHANEK 
Machu yamna yakpa ANGANGBA, ANGANGBA gumba Langjamna saba ama Macha Nupi aduda pi

     Masi Nupi adugi LUHONGBA da leihouba chit tha nantha HOUBA Miga tha na Tarukmak LOINABI ga 7 mak haiba aduni.

   .. ANGANG aduna Pokpa matamda magi LOINABI hairiba ANGANG Naopham adudi yum aduda phumkhibana maram oiraga CHAKOUBA Numit aduda PHANEK oina Mama na pi.

     Hairiba PHANEK ase Macha Nupi aduna Hayeng makum matha suraktuna mamit mamai pangba ANGANG POKPA matam da Setnei. PHANEK ase setlabadi NUPI oibigi asi achang anigi langdai oiba ANGANG POKPA ase asoi angam yaode haina thajanari.

   Numit aduda Bor LOIYUMBA adugisu  CHAREI  ENNAPHI LEIRUM 
Natraga NGAOBONG gumba pi.
Chak thung PHI thungna charei PHI na taibagu taina panba oinaba PHI asi pinei , Houjik ki Matam asidadi 
Khara hongle.

Khoiju Leikham

Khoiju amadi Leikham
        Khoiju Leikham asi Meitei Enat Laining ga tatna thana yadraba
   " LEI " sing gi manungda yamna maru oiba lei makhan ama oiri,

      Masi Meitei gi Ningthourol Kayana
Huiyen Lantaba Chatpada sijinnabagi
Record chaona leiri.

      Lei Ani gi Warisi adungei LAIREMBI IMA 7 NA KANGLEIPAK asidaTaibang Langol Kumhei yaoba loiraduna , Sintha loiraduna KANGLEIPAK asi 

    THADOKLASI haina Watanaraba matungda Loibi Chingsang napom Kaya lakpana

     NONGPOK Laimaiching tungoinaram , Awang Koubru Masaigonbu thadoklam asum Lakpana ,

          Korou mayum changkhare Numit Tathokhare, phare adudi thungliba Mapham asida ngasi gi Ahing asimadi leithoklasi hayeng Nong hek 
       Nganbaga chatlasi haina IMA 7 na Numit TAKHIBA Mapham aduda yarekle, 

     Nong ngalle IMA sing na yareklamba Mapham adu thadoklamle. Matam aduda Makhoi 7 na hairak e, eikhoina Yarek nongphaina leirammi khangnaba Lamdam nangse eikhoi na PHEIYENG
haina kouramlageko,

      Phaiyeng hairiba Mapham asida leiriba TAIBANG pumba NAKHOI Awat apa leitana chaba thakpa wattana leiba oiro,
     Miyok mikon phaba lamdam haibadusu oirasanu haina thoujan lankubirammi haina houjik phaoba thajanari PHEIYENG asi. Yamna Nungsiba Mapham amasu oiri.

     Asumna asum Lakpana Langol Chingsang yourakpa matamda Nungsana phudit phumei sabana ngaihak pothasi haina pothare, adudi Eru etakhisi haina Langol loktagi chentharakpa Chingjum gi esingda
  Eru etaduna sanabana Lamphel pat
Youre, Uptao longtao,erei nonglei sanakhi. Lemlei ngayam karaktuna
IMA singna sanabada Lemlei ngayamsu yaokhibana
Lamphel pat asi Lemlei nga watte
hainei, adubu SARENG , NGANAL di
   Kaba yaroi haina yaohande hai ,

     Asumna tubat natei samna lakpana houjikti LAI MATON PHOURUNGCHING taraktuna Tongjei maril yougadoure,

      Lairembi 7 na SEROU , SUGANU ewaita, TAMPHA LAIREMBI madailam

       LOKTAK ESA 9 mak thadoklam poire lamdam asibu thadoklage, Kangleipak asida Langol kumhei Loire hourei Nongchup Haramda panglase haina
   Chatke tourakpada IMA PHOUOIBI 
Madi eigi Langol Kumhei loiramdari
Eidi Kangleipak asida leijahoukhige
hairakle,

      Tengbanba mapuna pirakpa sinthada Taibang Langol kumhei da
AKONGYAMBA mabu ngaihoukhige hairakpada, machem - 6 na yakhide
Leihouba yaroi nang yaodrabadi Langol kumhei mapung phararoi haina machem 6 na Phouoibi Lairembi gi sayeng Tam pairaga soro
Roro Chinglaga puba hourakle

      Phouoibi Lairembi IMA na Kumgi
Nong Khong gum khongna Kaplakpana makhut namana heipan leipan upan wapan kayabu paiduna
Khamkhi, machem 6 Kanba henkhibana pairu pairuba Heirang Leirang upal wapal Pumba buk buk loina phuk khi ,

     Makhoi 6 na ngamduna soro roro asum chinglakpana Phouoibi Lairembi IMA pang gal upai leikhide,

       PHOUOIBI LAIREMBI IMA na kapna kapna asum yenglakpada pambi macha amabu uraduna aduda pairaga amuk khangkhi , handakti machem 6 chingba ngamkhidare 
PHOUOIBI LAIREMBI IMA na Pambi macha amada pairaga khangkhibadagi , machi phaoba lengba ngamkhidare.

   MACHEM 6 saobana phi phi kamkhi
Leihouro haina masa sayengdu khangtha thadokrakhi. Phare nang leijahouro haina Phouoibi Lairembi IMA bu thanamlaga machem 6 hourei Nongchup Haram pangna Tongjei maril phaona Barak Turel lanna chatkhare.

    Houjikti Phouoibi Lairembi IMA gi
Awaba Pumba kokchare Kangleipak asida Langol kumhei mapung pharani
Khanna haraojare,

     IMA PHOUOIBI LAIREMBI bu paiduna khamkhiba Pambi amabu
IMA na Munna yengduna hairak e

   He.. pambi ngashi nangna eibu khambiramdrabadi eigi kumhei mapung pharamloi Lairembi na Pambi
Nangbu ngasidagi  

   Leirang LEIKHAM haina kourage eikhoi Ani Eta sanarasi awa nungai Pumba mateng pangnasi haina mata sanakhi
Asigi makha khoiju............!

       KHOIJU gi wari samjinjaraga KHOIJU ga LEIKHAM ga IMA PHOUOIBI LAIREMBI ga punna Mata sanare
      
        Hayeng PHOUOIBI LAIREMBI eidi
Khoiju leikham nakhoi anina leiba maphamda eisu lengdana leige.

     KEI ( STORE ) gi Keinungda punna leisi Tangbang na Loklai tinlai thungbada tinkhai laikhaiba matamda nakhoi anina ei gi awaba kokpibagum taibang gi awaba phataba pumbabusu kokpiba oiro.

     NUPI Oibi Eikhoigi ashibaga changing anigi langdai oiba Mamit mamai pangba ( chabokpa) matamda khoiju leikham nakhoi anina hanna lamongnaduna Nupi gi Khudong thiba kayabu kokpa oirasanu.

      AKI TUJUNG PHAORAKLA A DA SAROI NGAROI bu tanba ngamba oirasi ,
      Karigumba phoumi eina chenkhraba matamda Eta khoiju leikham nakhoi ani yaona , yen amubi nakhoi ahum kouraklabadi PHOUOIBI LAIREMBI eihak mitna kuppada Yana kabada nakhoi gi nanak yourake
   haina sari pandom lomnakhi , 

    Maram asi leibana Khoiju Leikham asi Meitei eikhoi na yokhatpa mathou
Tai , Pambi anisi yamna Maru oiriba maramna hekpa masingna henkhibana houjikti khoiju leikham leisinlaktare , masibu yokhatpa yamna mathou tarakli.

   " Save khoiju amadi Leikham"


Tuesday, July 21, 2026

WAA ( Bamboo ) & WAA MAPAN

WAA ( Bamboo )   &   WAA MAPAN

       MIOIBA EIKHOINA Wada waraga WAA da Sinnei. Aduga

    Waa na Mapan Saraga MIOIBA 
Eikhoi da awa ana tagalli  haina lunei.

     Til khet laga Laina til na pak e
Laikhet laga Laithung thungi, 
TAIBANG MIOIBA eikhoina Chahi gi LANGPHAM 
Lakpa matam da phataba adubu koknaba Kokpa chambagi thou kaya touthoknei.aduna
Chahi 40 gi langpham asi yamna Awa ana tagalli. Langpham asi Sel thum gi Awa ana, chaktol landol thumdol gi oina toui.
IPA IPU singna hainaba lei adudi 
KAOREL SAN na Kaobadi khudup
Amata chatli  aduga 7 ki Selja na Kaobadi ( yeibadi ) Loibi Chinglol 9 lanna chelli hainei.
Chahi 40 gi lang pham asi 7 ki Selja gi awa meisa  na yeiduna Mayum makei thadoktuna Chenba oigalli.
Hairiba langpham asi kana amatana Kokpa ngamde, Nongmata oirabasu meisa langi.
TAIBANG MIOIBA gi awaba asibu magi Shamu namda KHO
KHOK poduna puge haina chongtholakliba pambi gi mamingbu  KHOK WAA koui ,
Maram asina TAIBANG EIKHOIGI Awababu KHOK WAA da ura usin oina sinnei.
Asumna  chahi 40 gi awababu KHOK WAA da sinnaduna Awa ana kokthoknei.
Waa na Mapan Sabase  MIOIBA da Awa ana phataba langpham tagalli.
Matam asida LAININGTHOU SANAMAHI IPA bu khurumjaduna
Cheng khujok khujok pairaga Wakhong du sinba thungna chaithoknei.  WAA nangna mapan Sarabanina
Nang gi MAHEI di Eina chagadabani hairaga Waa adugi Mapan ama heklaga Hang hang hang haina yana chiknei.
 Thouram asibu pangthoktuna YUM amada Waa Mapan sabada tarakkadaba phataba pumbabu Kokpa chamba touduna
Chahi 40 gi langpham asi KHOK WAA da sinnaduna Awa ana  pumba Kokthoknei.

 According to Enat Laining.

Wednesday, July 15, 2026

PHI SABA AMADI YUM SABA HOUBA

PHI SABA AMADI YUM SABA HOUBA

      TAIBANG MIOIBA EIKHOIGI LEINABA Yum, Setna chanaba Ennaba Charei PHI ase yamna Maru oina.

      MEITEI Eikhoi UMANG LAI HARAOBA hairiba thouram asida 
YUM saba PHI SABA haina yaoramliba ase TAIBANG MIOIBA eikhoina sijinnariba sing asgi manungda YUM SABA AMADI PHI SABA ase yamna Maru oi haibase MAYEK sengna takli.

      UMANG LAI HARAOBA gi thouram da Yamna heiba LAI HARAOBA gi Liklam mamut tana Khanglabi IMA MAIBI singna phajana Lai haraorabadi Leikai khun adu yamna Chahong ngahongna palle haina loinari.

      PHI SABA AMADI YUM SABA HOUBA, PHI KAKPA ase TAIBANG MIOIBA eikhoina yamna Maru oibana Numit thaban aphaba, Tatna thanadaba Numit yengdana Numit amada hekta hounade.
APHABA Numit thaban yengnei.

     LAI HARAOBA gi thouram dasu
Hanna PHI SABA sadringeida.

     Pamyanble, LASING thaba, hekpa, Manba, Kaptreng, naiba Lashing Kappa, Moithap taba, Lang naiba, Langchak chakpa, PHI HOUBA, PHI LAIJI THONGBA, SABA AMADI PHI KAKPA aduga CHINGU Lai da katpa. Asumna charei PHI ase TAIBANG MIOIBA eikhoina sijinnariba Maru oiba amani haina MAYEK sengna takli.

     Aphaba Numit thaban yenglaga PHI HOUBA PHI LAIJI THONGBA SABA AMADI KAKPA PHI di aphaba oi. Adubu Houjik ki Matam asidadi Keithel NANGNABA haiduna Khudakta Lang loururaga Khudakta Langchak chaklaga hekta houre hekta sare asigi sariba CHAREI PHIDU set chaba matamda thokheidaba thoudok Wathok Awa ana phataba langpham Kaya ama maiyoknei.

        PHI HOUBA, PHI KAKPA GI APHABA NUMIT haina Meitei IPA IPU singna thambirammi.

    LOIDAM THA amagi manungda 
2, 3,.5,.10, 13, 21, 22, 25 amadi  26 ni panba Numit sing ase PHI HOUBA , PHI KAKPA phei haina lounei.aduga Numit ki oina.

1, NONGMAIJING Numit ta HOUBA PHI di Lambida tahougalli.lambida khurou thangba oi.

2, NINGTHOUKABA Numit ta HOUBA PHI di Chak lan phange phei ye.

3, LEIBAKPOKPA Numit ta HOUBA PHI di apat apom , tougalle.

4, YUMSHAKEISA Numit ta HOUBA PHI di mathak THONGBA angam ATHOU Leader singna challe phei ye.

5, SAGOLSEN Numit ta HOUBA PHI di HEI SINGI, WAKHAL LOUSING CHAOKHATLI phei ye.

6, IRAI Numit ta HOUBA PHI di Mee na yengsille.

7, THANGJA Numit ta HOUBA PHI di awa ana misi mina, amdi PHI duna thourigumba yan galle.

    Asumna yamna Cheksinna lounarammi amadi PHI HOUBA PHI LAIJI THONGBA, SABA AMADI KAKPA ase yamna Munna yengnei.

     Houjik na Keithel NANGNABA haiduna Numit thaban yengdana SABA PHI oirasu Keithel dagi leirakpa PHI HOUBA PHI LAIJI THONGBA SABA AMADI PHI KAKPA mapham marang khangdaba PHI adu yumda youraklaga Eikhoi na UMANG LAI HARAOBA da PHI SABA loiraga LAIDA katpagum. YUM gi  CHINGKHEI THANGBA SHUMDA
LAI PHIROI HANJABA Kouba mana
Leibane.mangonda Hanna katpiraba matamta PHI adugi phiraithok phataba Pumba kokpane haina katnei.

   Adubu CHAREI PHI louba PHABA phataba gi Numit thaban ase ngasi ngasimak su Luhong khongdongba 
Tourakpa matamdadi .

    POT CHEI LOUBA GI APHABA NUMIT THABAN YENGLAGA loubagi chatnabi asi toinari asibu
Yokhatpa haibase yamna mathou tai tung gi miron gi APHABA khunai ama sembada masina yamna mateng oigani.

      "HA HUNG HEI HE HING."

Thursday, July 09, 2026

ANGANG CHAUMBA THOURAM (Weaning Ceremony)

Weaning Ceremony
ANGANG CHAUMBA THOURAM

     ANGANG CHAUMBA haiba asi
MAMA oibigi KHOMLANG gi mahutta CHAK adu chanang  tana Neikhaibiraga hanna Umhanduna  Chak chaba tambiba adubuni.

    Eikhoi gi chatnabida CHAUMBA asi  NUPA OIRAGANA THA 4, 6, 8
Subada Chaumnei.

     NUPI OIRAGANA THA 5, 7, 9 Subada Chaumnei.

     NUPA di pungba Kaiba yade, Nupana pungba kairaba yumdi Yum oina panbada khara wana thok e, Yum Kang khong chai.

      NUPI na pungba Kaiba di Macha singbu naokonduna Yum panba ngammi. Kanagumba kharakhit natana Lukhrabina Yokchaba machana lemna mangde hainei.

        NUPA gi hakchang da Mi marum 2 lei anise pungba Kaiba yade, nama watpada NUPA oide.

     Maram asi leibana ANGANG CHAUMBA matamda pungba suba THA 4, 6, 8 asumna umnei.

       MEITEI EIKHOIGI YUMBALLON CHATNABIDA ANGANG CHAUMBA asi Chak ka NGA gana 
Umnarammi.

       TENGBANBA MAPU TAIBANG TARA CHINDAM NGA haina thambirambana Chak ka NGA ga thadoknaba yade.

     Ngasi ngasisu MALEM LEISA NIKPA EARTHQUAKE YUHAR HABA matamda TENGBANBA MAPU na pibiramba Chak ka NGA ga Wat hanbinu haina.

    Chak nga, chak nga, chak nga haina sonnari. Aduga  YANGKOK Leiba matamdasu Chak nga, chak nga haina thinari.

     CHAUMBA matamda Chak ka NGA ga totpiraga thum kharaga angangbu mama na chak umduna chaba tambi.

      Houjik matamdadi Nga makhan makhan tounaduna amadi  KHERA na umbasu adum tounare.

       ANGANG gi mamangda  SANA LUPA , LAIRIK , SEL, na CHINGBA thamduna hanna paiba potsak adu yengduna su CHAUMBA asi pangthoknare.

     1, Ahanba chakhom Shamu pangal kanna chak.

      2  Anisuba chakna Yaibi thawai phana chak.

      3, Ahumsuba chak na Palem Panthou khangna chak.

      4, Marisuba chakna LEIMAREL SIDABI IMA khakna chak.

      5, Manga suba chaknaTengbanba Mapu mabu khangna chak 

     6, Taruk suba asidi punsi nungsangnaba Chingu Khoiyum Laigi eshingni pibuk youhannaba Ku ku ku .

     Asumna MEITEI IPA IPU singna 
Chaumnarami Chak asi mama oibina enbiduna Mapari Mamom adugi punshi nungsangba, nungai yaiphaba pinabiyu Tengbanba Mapu Mapu mabu thouninei.

     Kana amanasu yamna phajaba maongda tongan tonganba maong da umbasu Tounei.

CHAUMBA Numit ki Chak maru 1.
NGA machet ama thum khara mamana chetna thambigani hayeng machana mayum makei panduna Tongan chabada machada sinnabiyu. Nacha Nasu du aphaoba oiba ngambane Mithoi mihenba oibane TAIBANG da.

Chak hong ngahongba khwaidagi Nungaiba yumban oi haina thajanabana ngasi phaobada
CHAUMBA gi thouramse pangthoknari.

Monday, June 22, 2026

MALEM LEISEMBA LAINGTHOU

" MALEM LEISEMBA LAINGTHOU "

        MALEM LEISEMBA hourakpa 
Matam da Malem Leisa hana HOUBA
Laa =  LEIHOU LAA.

       Hana HOUBA Lei bu  = Leihou Lei
Houjik na  LEIHAO haina kounare.

       INGA THA GI NINGMANGDA
LEIHOU LAA da LEIHAO LEIREN haptuna SOMBIBA MAPU da Katchaduna LEIBAK NINGTHOU oinaba Leibak taiba ngamnaba MAPU 
Mabu khurumnei.

       INGA Tha gi Thanil da LAININGTHOU SANAMAHI na  KOROU NONGTHANG  7 lak Koinaba 
Yangna paikhiba Maram  da Khambi 
Mei houkhi , Mei houkhiba Maram bu
Meiram haina khangnariba Maikeidagi  houduna ,

       SALAIREL SIDABI MAPU gi Nung gi oiba Mari makhong pumba khangba Ngamkhi Nongkhong koiba ngamduna TAIBANG Yumthong khuding gi CHINGU PHAMBAL TONGDUNA Leikhi. haibadi TAIBANG MIOIBA gi Pombi Hakchang Nungda 
Kaidongkhi.

       Numit asida LAININGTHOU SANAMAHI CHENG HONGBA haibadi 
PUNSHI TARA CHENGJENG ninei.
Ahong khong Chingba hainasu khangnei.

Sunday, December 28, 2025

Khikloi Pampee

AyangLeima Apanthoipi Ema na Pampa KeileL Keichao phanaba semkhiba Keichendaba lei Kajenglei luhup- KhikLoi Pampee gi mapal mahei maru ||