Thursday, July 30, 2026

ANGANG GI NAOPHAM PHUMBA

ANGANG GI NAOPHAM PHUMBA

      ANGANG GI NAOPHAM PHUMBA asi yamna maru oiba pokpagi thouram sing gi manungda amani.

    ANGANG ama hek pokpaga , Panthou Mapa bu Kousinbiduna ANGANG adugi Napada ( 👂 ) da Mapu gi Mingkhei piduna . 

     LAI na ANGANG adugi Maming thonbana hankhrabadi phatte haina apokpa MAPA na ANGANG adugi Maming ama pokpaga ANGANG na Hanga haina kaptringei da natraga kappaga hekta thonnei.

    Asida tholliba Maming ase Eikhoi na  IPAN THARABA matungda Paknaba Maming ama hongnei.

     ANGANG GI KHOIRI adu TENGBANBA MAPU dagi MAIBI aduna phajana athouba WAYEL KATI , LANG AHINGBA Niraga ANGANG GI KHOIRI adu LANG aduna chetna pusindringei gi mamangda ANGANG GI NAOPHAM adudagi ANGANG adudagi Thawai mirel pumba tankhatpiraga Lang aduna chetna pulle,aduga TENGBANBA MAPU magi WAYEL KATI aduna KHOIRI adu kakpiraga ANGANG aduga NAOPHAM khaidoknare ,

   Nahan makheidi palem IMA gi Pibuk nungda NAOPHAM maga yawol yataminnarakpadu pokpa Numit asida gi makhoi ani lapnare.

    NAOPHAM asi MIOIBA Eikhoi na hayeng Awa ana taraklaba matamda NAOPHAM phumliba mapham aduda akok acham tourabadi SIRURA MI PHAOBA THAWAI MI KOUBADA HING GATLAK E hainari. Aduna ANGANG GI NAOPHAM se yamna Maru oina lounei.

     CHAPHU macha amada Lashing khara tharaga NAOPHAM adu hapigani, mathakta Lashing khara amuk kuppiraga.Sel.mayek ama haplaga Kambi amana makhum khumbigani.

    NUPA OIRAGANA yum gi yet thangba yenakha gi Dhari makhada yum gi humdang anigi marakta  phajana thouthoklaga phumnei , touba matamda yamna luna su phumnade, thennasu phumnade khut ki khubom muk luna touraga touriba KOM adu Uchal Meira okthokpiraga kom manungdasu. CHENG ANGANGBA angouba lupa chatpi ama hanna thadabiraga mamai Mamang ONDUNA  Angang adu NAOPHAM adu phumbigani.

    NAOPHAM phumpham adu Eikhoi na YENAKHA PAOTABA dagi leibagini cheng Angang angouba lupa chatpi ama hanna thadarise. Masina tungda ANGANG adugi khwaidagi Nungaiba aphaba oi.
  
    Nupi OIRAGANA yum gi oi thangba YENAKHA oina phumnei.

     PANTHOU IPA LAININGTHOU na yum gi YENAKHA da leiraga YENAKHA PAOTABA koui.aduna IPA dagi lam adu loubani.

    Wahei di asumnasu hainei.

    NAOPHAM nang gi naming di LOINABA haina Koui, LOINABA nadi WABA. CHENGA hainasu koubane. Loinana CHENGA nang gi sinthadi ANGANG Nawa mana hayeng Chaoba Yangoi pharadina  Taibang sintha loidriba phaoba Taibang nawa asibu ngak sunduna leigadabani haina TENGBANBA MAPU pirakpa sinthabu loinaba  CHENGA nang na yaduna laklabanina Punshi chengjeng loidriba phaoba lengdana leiro. Punsi lamma khangda TILMU LAIMU PHATABANA KOURAKPADA HAO HAINA KHUMBA YADEKO. MAPU NA PIRAKPA PUNSI CHEICHAT 120  NONGMA wattana pan gadabani.

      Numit chayol 7nina langja oiduna ANGANG Nawa gi punshi chukpu pharo, pharage hairaga LANG AHINGBA aduna CHAPHU mangakta 7 lak koina yetpiduna ANGANG GI NAOPHAM se phumnei.

     Pumliba maphamdu kanna yeisilladi ANGANG mana ( 👂 ) pangi. Khita yeisille nata singdanei.

     Lunaa phumme ANGANG masa  solli , taona phumle Wakhal Pukning etao taoi haina thajanei.

    ANGANG GI NAOPHAM PHUMBA asi ANGANG amagi TAIBANG sintha PIRAKPA PUNSI CHEICHAT ki soiphdraba Ahanba tangkak amani.


Wednesday, July 29, 2026

Ingel Kumkhaiba

" INGEL KUM KHAIBA NUMIT "

 SHAJIBU KALEN = PANTHOU
                                    IPA na THABUM
                                    2 se naopure.
                                           

 INGA INGEL. = PALEM IMA da
                                 PANTHOU Maru 
                                 IMA daKhaithare.

          INGA KUMTAMBA da PANTHOU gi Liklai Maru bu PALEM IMA da Maru hulle INGA KUMTAMLE ,

         INGEL THA da Ee Pumba khaidoktuna TAIBANG Mabu Mitamlak e.

        TAIBANG gi Asengba SAKTAM ama setlakpa Matam da Asoi Angam yaodana Aphaba ama oinaba 
       THOUNIBA THA bu INGEL KUM KHAIBA hainei.

      INGEL THA GI 15 panba Numit asibu TAIBANG Eikhoi na Erat thouniduna Ningjaba pumba thungjage haina thouninei.

   INGA KUMTAMBA, INGEL KUM KHAIBA NUMIT.

Thawan Itamba Thouram

T H A W A N I T A M B A T H O U R A M

       THAWAN THA GI 3 PANBA Numit asibu Eikhoi na Khurumnei.

       Numit asida SALAIREL SIDABA 
MAPU na IRAI LEIMA & IKHEIREN NAMUNGBA anibu puthoktuna.

      Lemlei Ngaram 100/ Eram 100/
Semhanduna Ayingba MALEM ama oiba ngamjakhi. Aram khourang pumba kokhankhi.

     KANGLEIPAK asida LOKTAK IMA YAODANA Eikhoi gi puwari ama semgatpada mapung phaba ngamde.

      IMA magi Mathanungda Taibang Kaya gi changjapham oiduna
Hingli ngasisu.

     LOKTAK IMA gi asengba Koloi Minglen asi CHINGU Khoiyum Laina 
"C H I R O T N U " haina kounei.

     LAIJA ESHING bu puba Lai di IMA IRAI LEIMA & IKHEIREN NAMUNGBA anina pui.

    Ngasi ngasimak THANGA LAMDAM da IKHEIREN NAMUNGBA gi khubam Lei.

    THANGA hairiba Lam asidi TENGBANBA MAPU GI AHANBA KHONGDAPHAM Yamna Luba ACHAO NAPAN KABA yadaba mapham ama oiri.

    TAIBANG na oige phang ge khanna tannaba thabak thouram pumba THANGA da laktuna pukchen sengna nibada phangdaba leite .

     THANGA LAKPA hairiba LAI asidi achamba LAI natte TAIBANG PANBA asibu sembiba MAPU di Mahak ni. Ibungo Magi matik mayaidi Nanai na thabada mawatli haibaduni.

    Ngasi phaobada Manipur gi angam ATHOU Leader MLA MANTRI Singna THANGA hairiba mapham asida Changba ngamnade haibadi Makhoi na karigumba changlaklabasu makhoina tonglakliba Gari adu Flag post yaona changnade .

    Karigumba mangak mana haigattuna usit thawoidana changlakladi ,lakliba natraga touriba thabaktugi thouram loidringeida PHAM taba natragana Awa ana tabadi soidrabani.

    THANGA CHINGJIN gi Thong adu lanbada Laibabak katnei. Khongup , Sendal louthoknei.

     Haibadi yamna Maru oiba mapham ama oi , Loinaidraba Wari singbul kaya leiri LOKTAK IMA Magi Masaigonda.

      THAWAN THA GI 3 PANBA Numit asi LOKTAK LAIREMBI IMA ,
Magi asengba Numit oibana Numit asida THAWAN ITAMBA GI TOURAM pangthok e.

   IRAI LEIMA, IKHEIREN NAMUNGBA anibu thouninei. LEIBAK ki yaipha thouni touduna Numit asida LAIJA ESHING da Khayom langsang, Lemlei Ngaram 100/ Heirang Leirang na chingba katnei.

      Numit asida LAIJA ESHING da katlaba IRAI LEIMA, IKHEIREN NAMUNGBA anida latkhraba Eshing da taokhatlakpa Heirang Leirang adu khundunanri eigi Enkhatlakliba Icha eshu singda pijarabadi Kum amagi manungda 

     LAIJA ESHING da ANGANG nubi taduna arak akhangnaba siba naba . Ee makhe langkhatlakpa matamda thokheidaba thoudok Wathok Awa ana phataba Kaya dagi ngakthokpa ngammi haina thajanei . Maram asi leibana 

   THAWAN THA GI 3 PANBA Numit asibu Eikhoi na THAWAN ITAMBA haina erat thouni touduna Numit asida LOKTAK LAIREMBI IMA, IRAI LEIMA, IKHEIREN NAMUNGBA anibu thouninei.

      Ha Hung Hei He Hing 
Save Enat Laining save LOKTAK LAIREMBI IMA.



Monday, July 27, 2026

Wang Chaphu amadi Nura Khundong Lei

W A N G C H A P H U &. N U R A
K h u d o n g L e i g i L e i n a b a
ACHETPA MARI ,

     IMA PANTHOIBI irat isol Touba matamda " Nura Khudong Lei " hairiba Lei asi yaodaba yade haina
Lounari ,

      IMA PANTHOIBI na Taibang Sintha Puthokpa da " Wang Chaphu "
Sanaba thourangkhi , chenglou saktambu karamna pothoksige paima pukning Wakhalna lamba phangdrabada,

      Mathanglen Thanglen Manjana adungei Khudol Tamkhiba Leirang mabu Urubada Leirang magi Mahei Saktambu louraga " Wang Chaphu "
asi Sakhibana Nura Khudong Lei hairiba Lei asi ga Wang Chaphu ga 
ACHETPA MARI leinei.

     Matam amagi "STATE FLOWER"
Oiramaba Leirang asi ngashi di masak
Phaoba khangbidare.

    LEIRANG Magi makhongda CHINGU KHOIYUM anina Nungsi khudol tamnakhi haina 
       LEIRANG MAGI KOLOI BU
    N U R A K H U D O N G L E I
h a i n a N g a s i T a i b a n g n a
Khangnari.


Thursday, July 23, 2026

Mapam Chakouba

LUHONGBA TARUKNI CHAKOUBA

        LUHONGBA MATUNG 6 Suba
Numit ta Loiyumba , Loiyumbi ( bor, Keina ) anibu chakhangba gi thouram bu MANGANI CHAKOUBA 
hainei masi .

      MANGANI CHAKOUBA nate TARUKNI CHAKOUBA haibani.

      LUHONGBA gi 5 ni Suba Numit tana PHIRUK NUNGSANG Kairaga 
6 ni Suba Numit ta CHAKOUBA gi thouram asi pangthok e.

     Asengbagidi CHAK ase BOR ( LOIYUMBA ) aduna Kouba  CHAKLEN amni.
         LUHONGBA Numit ta Bor na NUPI MAYUM gi IMOINU AHONGBI IMA gi Tamjarakpa CHENGLUK NUNGSANG gi cheng aduna CHAK koujabani.

   LUHONGBA Numit ta Keina gi Mapa na Bor gi masadaKhut oina thamlaga Amai piba na sonduna Mapa na Bor gi makhutta cheng lei yaoba Eshing heiduna macha Nupi adubu Kharai thakta leihapna leirong laida katpagum naphamda pirage haibada Bor na yajare hairabada LUHONGBA gi Lai gi thouram houduna Keina bu Bor da Katkhibani.

     Maram asi leibana Bor na CHAKOUBA Numit ta Keina gi Mapa da khurumduna lankhiba khibik ngakpiyu haina khurumbani.awai akhum toubani.

     Bor na Ahal Laman singda chak ki matang yourakpada chak taktuna CHAK phangbinaba haina khurumlibani. Aduna 6 ni CHAKOUBA asi BOR LOIYUMBA aduna katchaba CHAKLEN ni.

      CHAK chaba loiraga NUPI MAYUM gi mama aduna Macha Nupi aduda akhannaba PHANEK 
Machu yamna yakpa ANGANGBA, ANGANGBA gumba Langjamna saba ama Macha Nupi aduda pi

     Masi Nupi adugi LUHONGBA da leihouba chit tha nantha HOUBA Miga tha na Tarukmak LOINABI ga 7 mak haiba aduni.

   .. ANGANG aduna Pokpa matamda magi LOINABI hairiba ANGANG Naopham adudi yum aduda phumkhibana maram oiraga CHAKOUBA Numit aduda PHANEK oina Mama na pi.

     Hairiba PHANEK ase Macha Nupi aduna Hayeng makum matha suraktuna mamit mamai pangba ANGANG POKPA matam da Setnei. PHANEK ase setlabadi NUPI oibigi asi achang anigi langdai oiba ANGANG POKPA ase asoi angam yaode haina thajanari.

   Numit aduda Bor LOIYUMBA adugisu  CHAREI  ENNAPHI LEIRUM 
Natraga NGAOBONG gumba pi.
Chak thung PHI thungna charei PHI na taibagu taina panba oinaba PHI asi pinei , Houjik ki Matam asidadi 
Khara hongle.

Khoiju Leikham

Khoiju amadi Leikham
        Khoiju Leikham asi Meitei Enat Laining ga tatna thana yadraba
   " LEI " sing gi manungda yamna maru oiba lei makhan ama oiri,

      Masi Meitei gi Ningthourol Kayana
Huiyen Lantaba Chatpada sijinnabagi
Record chaona leiri.

      Lei Ani gi Warisi adungei LAIREMBI IMA 7 NA KANGLEIPAK asidaTaibang Langol Kumhei yaoba loiraduna , Sintha loiraduna KANGLEIPAK asi 

    THADOKLASI haina Watanaraba matungda Loibi Chingsang napom Kaya lakpana

     NONGPOK Laimaiching tungoinaram , Awang Koubru Masaigonbu thadoklam asum Lakpana ,

          Korou mayum changkhare Numit Tathokhare, phare adudi thungliba Mapham asida ngasi gi Ahing asimadi leithoklasi hayeng Nong hek 
       Nganbaga chatlasi haina IMA 7 na Numit TAKHIBA Mapham aduda yarekle, 

     Nong ngalle IMA sing na yareklamba Mapham adu thadoklamle. Matam aduda Makhoi 7 na hairak e, eikhoina Yarek nongphaina leirammi khangnaba Lamdam nangse eikhoi na PHEIYENG
haina kouramlageko,

      Phaiyeng hairiba Mapham asida leiriba TAIBANG pumba NAKHOI Awat apa leitana chaba thakpa wattana leiba oiro,
     Miyok mikon phaba lamdam haibadusu oirasanu haina thoujan lankubirammi haina houjik phaoba thajanari PHEIYENG asi. Yamna Nungsiba Mapham amasu oiri.

     Asumna asum Lakpana Langol Chingsang yourakpa matamda Nungsana phudit phumei sabana ngaihak pothasi haina pothare, adudi Eru etakhisi haina Langol loktagi chentharakpa Chingjum gi esingda
  Eru etaduna sanabana Lamphel pat
Youre, Uptao longtao,erei nonglei sanakhi. Lemlei ngayam karaktuna
IMA singna sanabada Lemlei ngayamsu yaokhibana
Lamphel pat asi Lemlei nga watte
hainei, adubu SARENG , NGANAL di
   Kaba yaroi haina yaohande hai ,

     Asumna tubat natei samna lakpana houjikti LAI MATON PHOURUNGCHING taraktuna Tongjei maril yougadoure,

      Lairembi 7 na SEROU , SUGANU ewaita, TAMPHA LAIREMBI madailam

       LOKTAK ESA 9 mak thadoklam poire lamdam asibu thadoklage, Kangleipak asida Langol kumhei Loire hourei Nongchup Haramda panglase haina
   Chatke tourakpada IMA PHOUOIBI 
Madi eigi Langol Kumhei loiramdari
Eidi Kangleipak asida leijahoukhige
hairakle,

      Tengbanba mapuna pirakpa sinthada Taibang Langol kumhei da
AKONGYAMBA mabu ngaihoukhige hairakpada, machem - 6 na yakhide
Leihouba yaroi nang yaodrabadi Langol kumhei mapung phararoi haina machem 6 na Phouoibi Lairembi gi sayeng Tam pairaga soro
Roro Chinglaga puba hourakle

      Phouoibi Lairembi IMA na Kumgi
Nong Khong gum khongna Kaplakpana makhut namana heipan leipan upan wapan kayabu paiduna
Khamkhi, machem 6 Kanba henkhibana pairu pairuba Heirang Leirang upal wapal Pumba buk buk loina phuk khi ,

     Makhoi 6 na ngamduna soro roro asum chinglakpana Phouoibi Lairembi IMA pang gal upai leikhide,

       PHOUOIBI LAIREMBI IMA na kapna kapna asum yenglakpada pambi macha amabu uraduna aduda pairaga amuk khangkhi , handakti machem 6 chingba ngamkhidare 
PHOUOIBI LAIREMBI IMA na Pambi macha amada pairaga khangkhibadagi , machi phaoba lengba ngamkhidare.

   MACHEM 6 saobana phi phi kamkhi
Leihouro haina masa sayengdu khangtha thadokrakhi. Phare nang leijahouro haina Phouoibi Lairembi IMA bu thanamlaga machem 6 hourei Nongchup Haram pangna Tongjei maril phaona Barak Turel lanna chatkhare.

    Houjikti Phouoibi Lairembi IMA gi
Awaba Pumba kokchare Kangleipak asida Langol kumhei mapung pharani
Khanna haraojare,

     IMA PHOUOIBI LAIREMBI bu paiduna khamkhiba Pambi amabu
IMA na Munna yengduna hairak e

   He.. pambi ngashi nangna eibu khambiramdrabadi eigi kumhei mapung pharamloi Lairembi na Pambi
Nangbu ngasidagi  

   Leirang LEIKHAM haina kourage eikhoi Ani Eta sanarasi awa nungai Pumba mateng pangnasi haina mata sanakhi
Asigi makha khoiju............!

       KHOIJU gi wari samjinjaraga KHOIJU ga LEIKHAM ga IMA PHOUOIBI LAIREMBI ga punna Mata sanare
      
        Hayeng PHOUOIBI LAIREMBI eidi
Khoiju leikham nakhoi anina leiba maphamda eisu lengdana leige.

     KEI ( STORE ) gi Keinungda punna leisi Tangbang na Loklai tinlai thungbada tinkhai laikhaiba matamda nakhoi anina ei gi awaba kokpibagum taibang gi awaba phataba pumbabusu kokpiba oiro.

     NUPI Oibi Eikhoigi ashibaga changing anigi langdai oiba Mamit mamai pangba ( chabokpa) matamda khoiju leikham nakhoi anina hanna lamongnaduna Nupi gi Khudong thiba kayabu kokpa oirasanu.

      AKI TUJUNG PHAORAKLA A DA SAROI NGAROI bu tanba ngamba oirasi ,
      Karigumba phoumi eina chenkhraba matamda Eta khoiju leikham nakhoi ani yaona , yen amubi nakhoi ahum kouraklabadi PHOUOIBI LAIREMBI eihak mitna kuppada Yana kabada nakhoi gi nanak yourake
   haina sari pandom lomnakhi , 

    Maram asi leibana Khoiju Leikham asi Meitei eikhoi na yokhatpa mathou
Tai , Pambi anisi yamna Maru oiriba maramna hekpa masingna henkhibana houjikti khoiju leikham leisinlaktare , masibu yokhatpa yamna mathou tarakli.

   " Save khoiju amadi Leikham"


Tuesday, July 21, 2026

WAA ( Bamboo ) & WAA MAPAN

WAA ( Bamboo )   &   WAA MAPAN

       MIOIBA EIKHOINA Wada waraga WAA da Sinnei. Aduga

    Waa na Mapan Saraga MIOIBA 
Eikhoi da awa ana tagalli  haina lunei.

     Til khet laga Laina til na pak e
Laikhet laga Laithung thungi, 
TAIBANG MIOIBA eikhoina Chahi gi LANGPHAM 
Lakpa matam da phataba adubu koknaba Kokpa chambagi thou kaya touthoknei.aduna
Chahi 40 gi langpham asi yamna Awa ana tagalli. Langpham asi Sel thum gi Awa ana, chaktol landol thumdol gi oina toui.
IPA IPU singna hainaba lei adudi 
KAOREL SAN na Kaobadi khudup
Amata chatli  aduga 7 ki Selja na Kaobadi ( yeibadi ) Loibi Chinglol 9 lanna chelli hainei.
Chahi 40 gi lang pham asi 7 ki Selja gi awa meisa  na yeiduna Mayum makei thadoktuna Chenba oigalli.
Hairiba langpham asi kana amatana Kokpa ngamde, Nongmata oirabasu meisa langi.
TAIBANG MIOIBA gi awaba asibu magi Shamu namda KHO
KHOK poduna puge haina chongtholakliba pambi gi mamingbu  KHOK WAA koui ,
Maram asina TAIBANG EIKHOIGI Awababu KHOK WAA da ura usin oina sinnei.
Asumna  chahi 40 gi awababu KHOK WAA da sinnaduna Awa ana kokthoknei.
Waa na Mapan Sabase  MIOIBA da Awa ana phataba langpham tagalli.
Matam asida LAININGTHOU SANAMAHI IPA bu khurumjaduna
Cheng khujok khujok pairaga Wakhong du sinba thungna chaithoknei.  WAA nangna mapan Sarabanina
Nang gi MAHEI di Eina chagadabani hairaga Waa adugi Mapan ama heklaga Hang hang hang haina yana chiknei.
 Thouram asibu pangthoktuna YUM amada Waa Mapan sabada tarakkadaba phataba pumbabu Kokpa chamba touduna
Chahi 40 gi langpham asi KHOK WAA da sinnaduna Awa ana  pumba Kokthoknei.

 According to Enat Laining.